full screen background image

Spreekbeurten

terug naar alle spreekbeurten

Het werkpaard

groep 7-8



Het oorlogspaard

Vanaf het moment dat mensen paarden temden werden paarden ingezet voor het werk. In het begin trokken ze de strijdwagens, daarna werden ze bereden door ridders. Oorlogspaarden waren groot en zwaar, want ze moesten het gewicht van een ridder in harnas kunnen dragen. Later ging men oorlogspaarden echt trainen. Een paard mocht tijdens een gevecht niet in paniek raken en onbestuurbaar worden. Een paard dat tijdens de oorlog wordt ingezet noemen we ook wel een cavalariepaard.

 

Kun jij uitzoeken wanneer er voor het eerst een paard in de oorlog werd gebruikt?

 

Het postpaard

Als je vroeger een bericht met spoed moest vervoeren dan werd gebruik gemaakt van een koerier te paard. Deze paarden moesten heel snel zijn en waren daarom veel lichter gebouwd dan de oorlogspaarden. Naast een koerier werd ook wel gebruik gemaakt van postkoetsen die door paarden getrokken werden.

 

Weet jij wie of wat de postiljon is?

 

Het paard en de landbouw

Nu gebruiken boeren landbouwmachines, maar tot en met de eerste helft van de vorige eeuw werden paarden gebruikt om te helpen bij het bewerken van het land. Ze zorgden er ook voor dat sommige molens, zoals de rosmolen, konden draaien. Nu worden paarden nog steeds ingezet bij het verslepen van stammen in de bosbouw.

 

Hoeveel rosmolens waren er in de 19e eeuw en hoeveel zijn er nu nog van over?

 

Het paard voor vervoer

Wilde je op reis dan moest je gebruik maken van een koets of de trekschuit. De trekschuit werd voortgetrokken door een paard dat op de wal liep. Dit was na het graven van kanalen (ook wel trekvaarten) genoemd een goede manier om je te laten vervoeren. Begin 18e eeuw kwamen er paardenbussen, de voorloper van de autobus. Weer wat later werd de paardenbus vervangen door de paardentram.

 

Er waren heel veel soorten koetsen. Kun jij er een aantal noemen?

 

De Gouden Koets paarden

Jaarlijks op Prinsjesdag rijdt de koning in de Gouden Koets naar het Binnenhof om de troonrede uit te spreken. Deze koets wordt getrokken door een span van acht paarden. In sommige steden zie je nog wel eens koetsen rijden. Nu worden ze voornamelijk gebruikt voor toeristische ritjes.

 

Welk paardenras wordt gebruikt om de Gouden Koets te trekken en waar herken je deze paarden aan?

 

Het politiepaard

Een van de bekendste werkpaarden die we nu nog kennen is het politiepaard. Deze paarden worden ingezet bij grote evenementen met veel mensen te voet. Denk bijvoorbeeld aan voetbalwedstrijden, maar ook bij optochten of in grote steden tijdens koopavonden. Ook kom je ze tegen op de Nederlandse stranden in het hoogseizoen. En als speciale gelegenheid Prinsjesdag, ze vormen dan de ere-escorte.

 

Aan welke eigenschappen moet een politiepaard voldoen?

 

Het paard van deur naar deur

Nu gaan we naar de supermarkt maar vroeger kwamen de melkboer, de groenteboer, de schillenboer, de kolenboer en de scharensliep aan de deur met hun karren. Deze karren werden getrokken door paarden. De paarden werkten jarenlang totdat ze te oud werden en naar het slachthuis moesten.

 

Paarden zie je ook in de sport. Ken jij paarden die een Olympische gouden medaille hebben gewonnen?

 

Stichting De Paardenkamp

Toen de heer C.J. ‘t Hart op een dag in een slachthuis kwam zag hij een oud, afgedankt werkpaard staan dat geslacht zou worden. Hij vond dat werkpaarden ook een goede oude dag moesten kunnen slijten en richtte daarom De Paardenkamp op. De Paardenkamp is het nationale rusthuis voor oude paarden en pony’s. Hier worden tot op de dag van vandaag zo’n 120 paarden en pony’s tot hun dood verzorgd, waaronder politiepaarden. Omdat de Paardenkamp geen subsidie krijgt van de overheid is zij afhankelijk van giften en donaties om haar werk te kunnen voortzetten.

 

Hoe oud is het oudste paard op De Paardenkamp geworden? Wat was haar naam en welk werk heeft zij altijd gedaan?